Endeksleme enflasyonun neden olduğu değer kayıplarını gidermek amacıyla belli bir fiyat endeksindeki artış oranı esas alınarak, kayıtlı değerlerin güncellenmesi işlemidir. Vergi sistemimizde daha yaygın olarak uygulanırken, enflasyon düzeltmesine geçilmesiyle birlikte uygulama alanı daraltılmıştır.

VUK’un 5024 sayılı Kanunla değiştirilen mükerrer 298. maddesi uyarınca, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükel1efleri; mali tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetlerini, fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde % 100’ den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10’dan fazla olması halinde enflasyon düzeltmesine tabi tutmak zorundadır. Enflasyon düzeltmesi 31.12.2003 tarihli mali tabloların düzeltilmesi ile başlamış ve 2004 yılında uygulanmıştır. Fiyat endeksindeki artış öngörülen hadleri aşmadığından, 2004 yılından günümüze kadar bir daha yapılmamıştır.

Enflasyon düzeltmesinin bilanço esasında defter tutan mükellefler için öngörülmesi diğer gelir vergisi mükellefleri için vergi matrahında enflasyon nedeniyle oluşan kayıpların giderilmesi için ilave düzenlemeler yapılmasını gerektirmiştir. Bu durumun ilk akla gelen örneği değer artışı kazançlarında safi değer artışının tespitinde elden çıkarılan mal ve hakların iktisap bedelinin endekslenmesine ilişkin düzenlemedir.

Diğer taraftan ülkemizde halen tek haneli rakamlarda da olsa enflasyonun varlığı ve enflasyon düzeltmesinin sürekli yapılamaması hem işletme bilançolarını olumsuz etkilemekte hem de bazı uygulamaların etkinliğini azaltmaktadır. Bu nedenle son olarak 6745 sayılı Kanunla, yatırımın tamamlandığı hesap dönemini izleyen yıllarda henüz yararlanılmamış olan yatırıma katkı tutarının yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınmasına imkan tanınmıştır.

Bu yazıda endeksleme uygulamasının iki önemli örneği olan safi değer artışının tespitinde endeksleme uygulaması ile yatırıma katkı tutarının endekslenmesi ele alınmıştır.