Mahmut ÇOLAK

Bu makale çalışmamızda, 4/B (BAĞ-KUR) sigortalılığında sigortalılık başlangıcı, sona ermesi ve beyan konusu 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 2013-11 ve 2020-08 sayılı SGK Genelgeleri ışığında irdelenecektir.

I-SİGORTALILIK BAŞLANGICI ve BİLDİRİMİ

I.1- Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi

Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, kollektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları ve donatma iştiraki ortakları vergi mükellefiyetlerinin başladıkları tarihten itibaren sigortalı sayılır.

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01/10/2008 tarihinden sonra vergi mükellefiyetleri başlatılan sigortalıların bildirimleri vergi dairelerince mükellefiyet işleminin tesis tarihinden itibaren en geç 2 ay içinde SGK ‘ ya yapılacaktır. Vergi mükellefiyeti işlemlerinin 2 aydan önce tekemmül ettirilmesi halinde mükellefiyetin tesis tarihinden (vergi mükellef bilgilerinin vergi dairesince sisteme giriş tarihi) itibaren 2 ayı geçmemek üzere tekemmül tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde SGK’ ya bildirilmesi zorunludur.

Mükellefiyet tesis tarihi, bildirimi vergi dairelerince yapılması gereken sigortalıların işe başladıklarını vergi dairesine işe başlama bildirimi ile bildirmeleri üzerine (ya da bazı hallerde idarece yapılan tespitler üzerine) işe başlama bildirimi ekinde yer alan belgelerin vergi dairelerince kontrol edilmesi, iş yerinde yoklama düzenlenmesi ve bütün işlemlerin tamam olmasından sonra sisteme mükellefiyet tesisi için bilgi girişi yapıldığı tarihtir.

15 günlük sürenin son gününün resmi tatile rastlaması halinde süre resmi tatili izleyen
ilk iş günü sona erer. Vergi mükellefiyeti başlayan sigortalılara ilişkin bilgilerin, vergi mükellefiyet işlemlerinin sonuçlandığı tarihten itibaren 15 günlük süre içinde SGK’ ya bildirilmemesi halinde ilgili vergi dairesi hakkında 15 günlük sürenin son gününde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden her 1 sigortalı için 1 aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır.

I.2- Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanların sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi

Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkar siciline kayıtlı olanların sigortalılıkları esnaf ve sanatkarlar sicil müdürlüklerine kayıtlı oldukları tarihten itibaren başlatılır. Bunlar esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüklerine kayıtlı oldukları tarihten itibaren esnaf ve sanatkar sicil müdürlüklerince en geç 15 gün içinde SGK’ ya bildirilir. Esnaf ve sanatkar sicil müdürlükleri kendilerine kayıt yaptıran esnaflardan yalnızca vergiden muaf olanların kayıtlarını SGK’ ya bildirir.

Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkarlar odaları birliklerinden aldıkları “Sigortalılık Muafiyet Belgesi” ile sigortalılıkları sona erenlerden, aylık faaliyet gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının 30 katından (2026 yılı için 33.030 TL) fazla olduğunu yine esnaf ve sanatkarlar odaları birliğinden alacakları sigortalılık muafiyet belgesi ile belgeleyenlerden 15 gün içinde bu belge ile birlikte sigortalı işe giriş bildirgesini SGK’ ya intikal ettirenlerin sigortalılıkları belgenin düzenlendiği tarihten, bu süreyi geçirenlerin sigortalılıkları ise belgenin SGK kayıtlarına intikal ettiği tarihten itibaren başlatılır, bu tarih sigortalılarca ve esnaf ve sanatkarlar odaları birlikleri tarafından SGK’ ya bildirilir.

I.3- Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi

Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortaklarının sigortalılıkları, yönetim kuruluna seçildikleri tarih itibariyle başlatılır, bu tarih, şirket yetkililerince yönetim kurulu üyeliğine seçildikleri tarihten itibaren en geç 15 gün içinde SGK’ ya bildirilir.

I.4- Limited şirket ortaklarının sigortalılıklarının başlangıcı ve bildirimi

Limited şirket ortaklarının sigortalılığı, şirketin ticaret sicil memurluklarınca tescil edildiği tarihten itibaren başlatılır ve ticaret sicil memurluklarınca tescil edildikleri tarihten itibaren 15 gün içinde SGK’ ya bildirilir.