Cemil GÜNDÜZ

Alt işverenlik-Üst iş verenlik ilişkisi 4857 sayılı İş Kanunu’nda sık sık hukuki uyuşmazlıkların yasandığı tartışma yaratan konulardan birisidir Kanun koyucu, alt işverene bağlı olarak çalışan işçilerin mali haklarının korunması bağlamında asıl işverenin de sorumluluğu bulunduğunu hüküm altına almıştır. Bu kapsamda ele alınması gereken hususlardan birisi de, alt işveren statüsünde hizmet verilen işyerlerinde çalışan personele kıdem ve/veya ihbar tazminatı ödenmesi halinde, ödenen kıdem ve/veya ihbar tazminatlarının üst işverene fatura edilmesi konusudur.

Makalemizin konusunu alt işveren tarafından üst işverene fatura edilen kıdem veya ihbar tazminatlarında KDV uygulanıp uygulanmayacağı ve tevkifata tabi olup olmayacağı teşkil edecektir.

1.ÜST (ASIL) İŞVEREN - ALT İŞVEREN NEDİR?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre işveren “işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut olmayan kurum ve kuruluşları” olarak tanımlanır.

İş Kanunu’nun 2. Maddesinin 6. Fıkrasında asıl işveren - alt işveren ilişkisi tanımlanarak, bu ilişkinin kurulabilmesi için gereken koşullar düzenlenmiştir.

Söz konusu madde hükmüne göre, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.

Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

Yasa koyucu, alt işverenlik ilişkisini işçi yararını gözeterek ele almış olup, işçinin ücret veya diğer haklarını asıl işverene göre mali açıdan daha küçük ölçekli olan alt işverenden alamaması durumuna karşı asıl işvereni sorumlu tutarak işçileri korumayı amaçlamıştır.