Vakkas DEMİR

GİRİŞ

Hizmet akdi ile çalışan 4/1-a (SSK) sigortalılarına, işverenleri tarafından işten ayrılma nedenine bağlı olarak işten çıkış kodu verilmektedir. Bu işten çıkış kodları işçilerin sigorta hizmet cetvellerinde gösterilmektedir.

İşten ayrılan işçinin, başka bir yerde işe girerken, kamuda görev alırken veya birtakım hakları elde ederken (örneğin işsizlik maaşı almak için kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması gerekmektedir) önceki işyerinde işten ayrılma nedeni büyük önem arz etmektedir.

Bu nedenle, biz bu makale çalışmamızda SGK işten çıkış kodlarıyla ilgili genel bilgiler verip yanlış, hatalı veya gerçeğe aykırı olarak verilen SGK işten çıkış kodlarıyla ilgili düzeltmelerin nasıl yapılacağını açıklamaya çalışacağız.

SGK İŞTEN ÇIKIŞ KODLARIYLA İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR

SGK işten çıkış kodlarıyla ilgili açıklamalar, SGK’nın 22.02.2013 tarihli ve 2013/11 sayılı Genelgesinin birinci kısım altıncı bölümünde yer almaktadır.

Söz konusu genelgedeki bilgiler incelendiğinde, 4/1-a sigortalılarının işten ayrılış nedenleri, 5510 sayılı Kanun, 1475 sayılı Kanunun 14. maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu ile 4447 sayılı Kanunun “İşsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları” başlıklı 51 inci maddesine uygun olarak kodlandığı ve düzenlendiği görülmektedir.

Örnek olarak, 4857 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde, belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine dair hükümler yer almaktadır. SGK da 2013/11 sayılı genelgesindeki işten ayrılış nedenlerine “kod 5” olarak “5- Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi” açıklamasını koymuştur.

Başka bir örnek vermek gerekirse, 4857 sayılı Kanunun 120. maddesi delaletiyle 1475 sayılı Kanunun 14. maddesinde muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş akdinin feshedilebileceği belirtilmiş, SGK da 2013/11 sayılı genelgesindeki işten ayrılış nedenlerine “kod 12” olarak “12- Askerlik” açıklamasını koymuştur.

Yani burada ifade etmek istediğimiz husus, SGK işten çıkış kodlarının SGK tarafından ortaya atılan bir sistem veya düzenleme olmadığı, iş akdinin sona erme nedenlerine göre ilgili kanunlara göre belirlendiğidir.

2013/11 sayılı Genelgenin birinci kısım altında bölümü ile 2021/9 sayılı genelgedeki bilgilere göre, işten çıkış kodu sayısının en son toplam 47(1) olduğu anlaşılmaktadır. SGK tarafından uygulanmakta olan işten çıkış kodlarına genel olarak baktığımızda, kod sayısının gün geçtikte arttığı ve detaylandırıldığı görülmektedir.

Örnek olarak; işten ayrılış bildirgesine idari para cezası(2) verilmesi uygulamasına 5838(3) ve 6283(4) sayılı Kanunlarla 1/8/2009 tarihinden itibaren geçilmiştir. SGK da bu uygulamaya paralel olarak işten çıkış kodlarını detaylandırmıştır.