Vakkas DEMİR

I- GİRİŞ
Günümüzdeki mevcut uygulamaya göre, işyeri dışında meydana gelen kalp krizi ve beyin kanaması olaylarının SGK mevzuatına göre iş kazası sayılıp sayılmadığı sorun olarak varlığını sürdürmektedir.
İşveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidip gelirken, personel aracının içindeyken veya işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda maruz kalınan fenalaşma, hastalık, kalp krizi veya beyin kanaması olayları SGK mevzuatına göre halen iş kazası sayılmamakta, bu gibi durumlar hastalık sigortası kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu makale çalışmamızda, işyeri dışında üstteki saydığımız durumlarda gerçekleşen hastalık olaylarının SGK tarafından neden iş kazası sayılmadığını ve mahkeme kararlarıyla nasıl iş kazası sayılacağını örnek Yargıtay kararıyla açıklamaya çalışacağız.
II- KONUYLA İLGİLİ SGK MEVZUATI VE UYGULAMASI
5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde; “Madde 13: İş kazası;
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
…e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında,
meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.” hükümleri yer almaktadır.
29.06.2016 tarihli ve 2016/21 sayılı SGK genelgesinin “1.1.2. İş Kazası Sayılma Hal ve Durumları” başlıklı bölümün “1.1.2.5. Sigortalının İşyerinde Bulunduğu Sırada” maddesinin son paragrafında; “Sigortalının işyerinde kalp krizi geçirmesi veya benzeri bir olay nedeniyle ölmesi ya da ruhen veya bedenen hemen veya sonradan engelli hale gelmesi iş kazası olarak kabul edilecektir.” ifadesi yer almaktadır.
Aynı genelgenin “1.1.2.5 İşverence Sağlanan Taşıtla İşin Yapıldığı Yere Gidiş ve Gelişi Sırasında” maddesinde; “Sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılacaktır.
Burada önemli olan işverence sağlanan bir taşıtın bulunması ve sigortalıların işin yapıldığı yere getirilip götürülmeleri sırasında meydana gelen olayın, yine işverenin kiraladığı bir minibüs veya işyerine ait servis aracı ile sigortalıların evlerinden işyerine, işin bitiminde de işyerlerinden evlerine getirilip götürülmeleri sırasında meydana gelen trafik kazasının, sigortalının servis aracından inerken düşerek yaralanması veya araç içinde herhangi bir nedenle meydana gelen olayın, iş kazası sayılması gerekmektedir.
Ancak, sigortalının işe gitmek için bindiği servis aracından indikten sonra yolun karşı tarafında bulunan işyerine geçmek için yolu geçerken uğradığı trafik kazası, sigortalının getirilip götürülme hali sona ermesi nedeniyle iş kazası sayılamayacaktır.” ifadeleri yer almaktadır.
Üstte yer alan mevzuat hükümlerine göre, SGK, sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada meydana gelen kalp krizi ve beyin kanaması gibi hastalık olaylarını başka hiçbir şart aramadan iş kazası olarak kabul etmektedir.
SGK, işyeri dışında meydana gelen kalp krizi ve beyin kanaması olaylarında, yani; işveren tarafından sağlanan taşıtla işe gidip gelirken, personel aracının içindeyken veya işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda maruz kalınan kalp krizi veya beyin kanaması gibi hastalık olaylarını iş kazası kabul edebilmesi için, dışardan bir etki, harici etken, kaza, düşme, dış bir olay veya müdahale olma şartını aramaktadır.
Örnek olarak, tır şoförü olarak yurt dışına görevlendirilen işçinin gece otelde konakladığı sırada kalp krizi sonucu ölüm olayını SGK iş kazası olarak kabul etmemektedir.
Başka bir örnek, işveren tarafından sağlanan bir taşıtla işyerine gidişi sırasında, henüz işyerine varmadan personel servis aracının içerisinde fenalaşıp, sonrasında kaldırıldığı hastanede beyin kanaması nedeniyle vefat eden işçinin maruz kaldığı olayı SGK iş kazası olarak kabul etmemektedir.
SGK’nın mevcut uygulamasına göre, üstte verdiğimiz örneklerdeki kişiler, kalp krizi veya beyin kanaması değil de, kaza/düşme/yaralanma geçirmiş olsa idiler bu kişilerin maruz kaldığı olay iş kazası kabul edilecekti.
III-KONUYLA İLGİLİ ÖRNEK YARGI KARARLARI
Yazımızın üstteki bölümünde açıklandığı üzere, SGK, işyeri dışında meydana gelen kalp krizi ve beyin kanaması gibi hastalık olaylarını iş kazası sayabilmesi için, dışardan bir etki, harici etken, düşme, kaza, dış bir olay veya müdahale olma şartını aramaktadır.
SGK’nın bu uygulamasına karşı dava açanlar ise, açtıkları davaları kazanmaktadır. Örnek yargı kararı aşağıda verilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2023/9311 E. 2023/9510 K. Ve 11.10.2023 günlü kararında özetle;