Kambiyo mevzuatı konusunda temel düzenlemeler, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile belirlenmiş olmakla birlikte, dünyada gelişen liberalleşme politikalarına uygun olarak ülkemizde de gerek ihracat ve gerekse kambiyo mevzuatında çeşitli değişiklikler yapılmak suretiyle bu alandaki katı hükümler zamanla belli ölçüde esnetilmiş olup, bu kapsamda Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda yapılan değişiklik ile ihracat bedellerinin yurda getirilmesi konusunda ihracatçılara serbestlik tanındığını görmekteyiz.

Bahse konu 32 sayılı Kararın 8’inci maddesi ise, 2008/13186 sayılı Kararın 3’üncü maddesi ile “İhracat bedellerinin tasarrufu serbesttir. Bakanlık ihtiyaç duyulması halinde ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapmaya yetkilidir.” şeklinde değiştirilmek suretiyle Bakanlığa (Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan) ihtiyaç duyulması halinde ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapma yetkisi verilmiştir.

Ancak bankacılık sistemi dışında gerçekleşen ve yolcu beraberinde ülkemize getirilen veya ülkemizden çıkarılan nakdin (Türk Parası, yabancı paralar ve bunlarla ödemeyi sağlayan; bono, poliçe ve çekler ile seyahat çekleri, posta çekleri, yurt içinde veya yurt dışında yerleşik kuruluşlarca verilen ödeme emri vb. belgeler) giriş ve çıkışına ilişkin usul ve esaslar Türk Parası kıymetini koruma hakkında mevzuat ile suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi hakkında mevzuatta düzenlenmiştir.

Buna göre, kuryeler veya yolcu beraberi transfer edilen nakdin takibi, kontrolü ve gerektiğinde kayıt altına alınmasına ilişkin işlemler gümrük idaresinin sorumluluğundadır. Söz konusu mevzuata dayanarak yapılan nakit kontrolleri ile ilgili gümrük giriş-çıkış noktalarında uyulması gereken usul ve esaslar ise konuya ilişkin olarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca (Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü) hazırlanan 2015/1 sayılı ve "Gümrüklerde Nakit Kontrolleri" başlıklı Genelgeye göre yürütüldüğünü ifade edebiliriz.

Bu çalışmamızda ise, başta 32 Sayılı Karar olmak üzere, 5549 sayılı Kanun, gümrük mevzuatı ve Merkez Bankasının konuya ilişkin düzenlemeleri göz önünde bulundurularak değerlendirmeler yapılacaktır.