Sedat ÖZEKEZ

1. GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 1’inci maddesinde, gelirin tanımı yapılarak bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarı olduğu belirtilmiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) 6’ncı maddesinde ise, kurumlar vergisi mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettiği safi kurum kazancı üzerinden alınacağı, safi kurum kazancının tespitinde ise Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 174’üncü maddesinde ise, hesap döneminin normal olarak takvim yılı olduğu ifade edilmiştir. Bu gelirin yıllık olması ilkesi ile ilgilidir. Ancak 193 sayılı kanunda bu gelirin yıllık olma ilkesinin istisnaları bulunmaktadır ve bunlardan en önemlisi de yıllara sari inşaat ve onarma işleridir. Söz konusu işler GVK’nın 42’nci maddesinde “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.” hükmüne yer verilmek suretiyle işin bittiği yıl beyanname verileceği belirtilmiştir.

Yıllara sari inşaat ve onarma işlerinde vergilemenin işin bittiği dönemde yapılmasının getirdiği vergi tahsilatındaki gecikmeyi telafi etmek maksadıyla da GVK’nın 94 ve KVK’nın 15 ile 30’uncu maddelerinde hak ediş ödemelerinden, işin bittiği yıl yapılacak vergilemeye mahsuben, vergi kesintisi yapılması öngörülmüştür. Vergi uygulamasına benzer biçimde yıllara sari inşaat ve onarma (YSİO) işlerinde muhasebe düzeni de diğer işlemlerden farklılık arz etmekte, yapılan harcama ve tahsil edilen hak ediş tutarları iş bitene kadar gelir-gider hesapları ile ilişkilendirilmemekte, bu süreç boyunca aktifleştirilmek ve pasifleştirilmek suretiyle bilanço hesaplarında gösterilmektedir.

2. YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARMA İŞLERİNDE VERGİLEME

GVK’nın 42,43 ve 44’üncü maddelerinde yıllara sari inşaat ve onarma işlerinin vergilendirilmesine yönelik düzenlemeler yer almaktadır. Söz konusu düzenlemeler, 5520 sayılı KVK’nın 6’ncı madde hükmü gereği yukarıda da belirtildiği üzere kurumlar vergisi mükellefleri için de geçerlilik taşımaktadır. GVK’nın 94’üncü maddesine göre aynı zamanda yıllara sari inşaat ve onarma işi kapsamında yapılan hak ediş ödemelerinden vergi tevkifatı yapılmaktadır.

2.1. Yıllara Sari İnşaat Ve Onarma İşinden Elde Edilen Kazancın Vergilenmesi