Fatih GÜNDÜZ

Vergi Kanunlarında fire kavramına ilişkin bir tanım yapılmamıştır. Fire Kavramı özelgeler ve sirküler yoluyla açıklanmıştır. Kıymeti düşen mallar ise Vergi Usul Kanununun 278. Maddesinde düzenlenmiştir. Vergi Kanunlarına ilişkin Dönem Sonu işlemleri yapılırken fire kavramı ile değeri düşen emtia kavramı karıştırılmaktadır. Bu durum ise mükelleflerin gereksiz yere tarhiyatla muhatap olmaları sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle yazımızda fire ve değeri düşen mallar kavramını açıklamaya çalışacağız.

VERGİ USUL KANUNA GÖRE FİRE KAVRAMI

Firenin Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlükteki anlamı “1. isim, ticaret Ağırlık yitimi, 2. Bir iş yapılırken çıkan artık parça ve 3. sıfat Eksik, noksan” şeklinde açıklanmıştır. Ancak Vergi Usul Kanununda fire kavramına ilişkin bir tanımlama yapılmamıştır. Fire tanımı sirküler yoluyla açıklanmıştır.60 Nolu Katma Değer Vergisi Sirkülerinde(1) Fire, bir malın imalat sürecinde veya tüketiciye arzına kadar kendi doğal akışı içinde uğradığı fiziksel kayıp olarak tanımlamıştır.

Sirkülerde fireye ilişkin örnekler “…Örneğin;- Akaryakıtın depolanması sırasında ortaya çıkan ve ilgili kuruluşlar tarafından belirlenen oranlar dahilindeki kayıplar,

- Balık çiftliklerinde balık üretimi esnasında pazarlama aşamasına ulaşıncaya kadar geçen süreçte, balık üretim ve besleme firesi olarak oluşan balık ölümleri,

- Tavuk çiftliklerinde, üretimin doğal sonucu olarak ortaya çıkan kayıplar,

- Hazır giyim eşyası dikiminde veya ayakkabı yapımında üretim sürecindeki kesme, biçme, dikme gibi işlemlerin doğal sonucu olarak ortaya çıkan kayıplar…” şeklinde açıklanmıştır.