Levent BAŞAK

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK’nın)(1’inci maddesine göre gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi miktarıdır. GVK’nın 1’inci maddesi gelir vergisinin konusunu düzenlediği için bir gelirin Türkiye’de gelir vergisine tâbi tutulabilmesi için gelirin elde edilmesi gerekmektedir.

GVK gerçek kişilerin gelirlerinin vergilendirilmesinde tam ve dar mükellefiyet rejimi olmak üzere iki mükellef kitlesi düzenlemiştir. Tam mükellefiyete tâbi gerçek kişiler gerek Türkiye’de gerekse yurt dışında elde ettikleri gelirlerden ötürü gelir vergisine tâbidir. Dar mükellefiyete tâbi gerçek kişiler ise sadece Türkiye’de elde ettikleri gelirlerden ötürü gelir vergisi ödemek zorundadır.

Tam veya dar mükellefiyete tâbi gerçek kişilerce elde edilen gelir unsurları GVK’nın 2’nci maddesinde sayma yöntemi ile belirlenmiştir. Bu gelirler, ticarî kazanç, ziraî kazanç, ücret, serbest meslek kazancı, gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve irattır. Bu gelirlerin vergilendirilmesinde gelir, gerçek ve safi miktarları ile dikkate alınacaktır.

GVK’nın 2’nci maddesinde sayılan gelir unsurlarından bir tanesi de ücret gelirleridir. Bu makalemizde tam ve dar mükellefiyete tâbi gerçek kişilerin 2019 takvim yılında elde ettikleri gelirlerin sadece ücret geliri (bir veya birden fazla işverenden) olması durumunda bu kişilerce elde edilen ücret gelirlerinin vergilendirilmesi esasları analiz edilecek ve mükelleflerce dikkat edilmesi gereken bazı hususlar üzerinde durulacaktır. Ancak öncelikle ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde temel bir düzenleme olan GVK’nın 61’inci maddesi hükmü üzerinde kısaca durulacaktır.

GVK’NIN 61’İNCİ MADDESİNE GÖRE ÜCRET VE ÜCRET SAYILAN ÖDEMELER

GVK’nın 61’inci maddesinde öncelikle ücret gelirinin tanımı yapılmıştır. Daha sonra ise GVK uygulamasında ücret sayılan ödemeler hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle mezkûr madde hükmünün iki başlık altında analiz edilmesi ücret gelirlerinde vergilendirme esaslarının temel çerçevesinin belirlenmesi bakımından önemlidir.

GVK’ya Göre Ücretin Tanımı