Yusuf GÜNDÜZ

Devlete bağlı kurum ve kuruluşlarda, İş Kanununa tabii olarak çalışan tüm kamu işçilerine ve kadroya geçecek olan taşeron işçilere ödenen ilave tediye alacağının kapsamı, yararlanacaklar, yararlanma şartları, miktarı ve ödeme zamanı 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun ile düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun uyarınca devlet ve ona bağlı kurumların hangileri olduğu, ayrıca yararlanacak kişiler açıkça belirtilmiştir. Biz de bu makalemizde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının hukuki statüsü ile burada çalışanlara ilave tediye ücreti ödenip ödenmeyeceği konusunu kaleme alacağız.

GENEL ANLAMDA İLAVE TEDİYE ÜCRET

Tediye’nin kelime anlamı ‘gerçekleşen bir alacağı para ile ödeme’ dir[1]. İlave Tediye de “Ek Ödeme” veya “İkramiye” anlamında kullanılmaktadır[2]. Kamuoyunda da ilave tediye ücret genel olarak ikramiye olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımdan yola çıkarak ilave tediye ücret ve hesaplanması konusunda daha genel bir bilgi vermeye çalışalım.

İlave tediye ücret; 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkındaki Kanun da belirtilmiştir.Söz konusu Kanunun 1 inci maddesinde "Umumi, mülhak ve hususi bütçeli dairelerle mütedavil sermayeli müesseseler, sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait olan şirket ve kurumlarla belediyeler ve bunlara bağlı teşekküller, 3460 ve 3659 sayılı kanunların şümulüne giren İktisadi Devlet Teşekkülleri ve diğer bilcümle kurum, banka, ortaklık ve müesseselerinde müstahdem olanlardan İş Kanununun şümulüne giren veya girmiyen yerlerde çalışmakta olan ve İş Kanununun muaddel birinci maddesindeki tarife göre işçi vasfında olan kimselere, ücret sistemleri ne olursa olsun, her yıl için birer aylık istihkakları tutarında ilâve tediye yapılır" hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre Devlet ve ona bağlı kurumların İş Kanunu kapsamına giren girmeyen tüm işyerlerindeki, İş Kanununun 1 inci maddesindeki tanıma göre işçi sayılan herkes ilâve tediyeden yararlanacaktır.Burada 6772 sayılı Kanunun 1 inci maddesi, 4857 ve Mülga 1475 sayılı İş Kanunundan önceki İş Kanunu’na atıfta bulunmuştur. Yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2 nci maddesinde işçi “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi” olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla bir iş sözleşmesine dayanarak, 6772 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilâve tediye ödemesinin yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan 6772 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin2 ncifıkrasında aylık istihkakların hesabı konusunda “hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete munzam tediyeler nazarı itibara alınmaz” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre aylık istihkakların hesabında, sözleşme (akdî) ikramiyeden farklı olarak hafta ve genel tatil günlerine ait ücretler dikkate alınmayacaktır. Dolayısıyla aylık istihkaklar, konuyla ilgili 1987 tarih ve 4593/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında da belirtildiği üzere işçinin 26 baz gündeliği tutarı üzerinden hesaplanmaktadır.