Her türlü mal alım satımında ve hizmet ifasında gerçek ödeme esas alınır ve düzenlenen belgelere göre de deftere kaydedilir.

Ancak kimi zaman tarafların karşılıklı çıkarları nedeniyle alım satım işlerinde gerçek değer yerine daha düşük değer öngörülebilmektedir. Bu husus motorlu taşıtların satışlarında daha belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle GVK Gn.Teb. no: 170 ile bu konu şöyle düzenlenmiştir.

Harçlar Kanununun 43’üncü maddesine göre, “Motorlu kara taşıtları ile ilgili alım, satım ve taahhüt işlemlerinde gösterilecek değer, işleme konu taşıtın cinsi, markası, modeli, tipi ve yaşı itibariyle Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince tesbit edilen ve işlemin yapıldığı tarihte geçerli olan kasko sigortasına esas değerinden aşağı olamaz. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince düzenlenen listelerde yer almayan eski model taşıtların asgari değeri, o taşıtların listede yer alan en eski modelleri için belirlenen değerinden, her model için %10 indirim yapılmak suretiyle tesbit edilir.Birlikçe düzenlenen listelerde yer almayan taşıtların değerleri, emsal satışların değerlerinden aşağı olamaz."

Bu hükmün uygulanması, 17 seri no.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmıştır.

Buna göre motorlu taşıtların kasko sigortasına esas bedelden daha düşük bedelle satılması halinde, Gelir ve Kurumlar vergisi açısından kasko bedelinin mi yoksa, gerçek satış bedelinin mi esas alınacağı konusunda tereddütler olmuştur.

Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulaması bakımından mükelleflerin satışını yaptıkları motorlu kara taşıtlarına ilişkin esas alacakları tutar, gerçek satış bedeli olacaktır. Ancak, gerçek satış bedelinin emsallerine göre bariz şekilde düşük beyan edilmesi halinde idarece, taşıtın gerçek satış bedelinin tesbiti yoluna gidilebilecektir.

Bu tesbit işlemi sırasında, diğer unsurlarla birlikte taşıtın satış tarihi itibariyle geçerli olan, kasko sigortasına esas alınan bedelinden de yararlanılabilecektir.

Tebliğde yer alan “gerçek satış bedelinin emsallerine göre, bariz bir şekilde düşük beyan edilmesi” ibaresi yoruma ihtiyaç gösteren bir ifadedir.