Vakkas DEMİR

5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereği, hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların (4/a veya SSK) sigortalısı sayılması gerekmektedir. 5510 sayılı Kanunun 3. maddesinde hizmet akdi, 6098 sayılı Kanun’da sayılan hizmet akdi veya iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesi olarak tanımlanmıştır. 4857 sayılı Kanun’un 8. maddesinde ise, iş sözleşmesi (hizmet akdi), bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak tanımlanmıştır.

Üstte yapılan açıklamalara göre, kooperatif, dernek veya vakıflarda çalışanların veya görev yapanların tamamının (4/a) sigortalısı veya SSK sigortalısı sayılması gerektiği değerlendirilebilir. Ancak, SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2019/9 sayılı genelgede, kooperatif, veya vakıflarda çalışanların gerek kendi Kanunlarından gelen özel koşulları gerekse çalışma şekilleri bakımından sigortalılığı gerektiren ya da gerektirmeyen durumları olduğu ifade edilerek, bunların sigortalılıklarıyla ilgili yeni düzenlemeler yapılmıştır. SGK’nın 2016/20 sayılı genelgesinde ise, dernek çalışanlarının sigortalılıklarıyla ilgili benzer açıklamalar bulunmaktadır.

Bu makale çalışmamızda, kooperatif veya vakıflarda çalışanların sigortalılıklarıyla ilgili 2019/9 sayılı genelge ile getirilen yenilikler ile dernek çalışanların sigortalılıklarını 2016/20 sayılı genelgede yer alan hususlar doğrultusunda açıklamaya çalışacağız.

KOOPERATİFLERDE ÇALIŞANLARIN SİGORTALILIĞI

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu gereğince kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim ve denetim kurullarına seçilenler, bu göreve seçimle gelmiş olmalarından dolayı aralarındaki hukuki ilişkinin vekâlet akdine dayanmaktadır. Ayrıca, yapmış oldukları bu iş kanunda belirtilen görevlerini yerine getirmelerine dayandığından 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayılmayacaklardır.

Kooperatif başkanları ile kooperatifin yönetim ve denetim kurullarına seçilenler, yapmış oldukları bu görevlerinden dolayı huzur hakkı veya sair bir ad altında ücret almış olsalar dahi akdin niteliği değişmediğinden sigortalılığı gerektiren bir husus bulunmamaktadır.