Kasım TOSUN

1.GİRİŞ

3065 Sayılı KDV kanununun 29/2 maddesi gereği 150 m² ve altındaki konutların %1 kdv oranı ile teslimlerinden müteahhit firmalara iade kdv doğmaktadır. Müteahhit firmaların inşaat işlerinde tercih ettiği yöntemlerinden biri arsa sahipleriyle kat karşılığı inşaat sözleşmesi usulüdür. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerine istinaden yapılan konut inşaatında yapı denetim hizmet bedelinin iadeye konu edilip edilemeyeceği makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

2.GENEL DEĞERLENDİRME

Bu bölümde değerlendirilmesi gereken asıl öncelikli konu kat karşılığı inşaat sözleşmelerine istinaden yapılan konutlarda yapı denetim hizmet faturası kimin adına düzenlenmesi gerekmektedir. Genel uygulama, yapı denetim hizmet fatura bedelleri müteahhit firma ile arsa sahibi arasındaki özel sözleşmelerden dolayı müteahhit firma adına düzenlenmekte ve müteahhit firma tarafından ödenmektedir.

13/01/2001 tarih 24461 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2 nci maddesi ilgili bölümü aşağıdaki gibidir;

“Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini vekil tayin edemez.”(1)

Aynı kanunun 5 inci maddesi ; “Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahipleri ile Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez.(2)”

yukarıda ki kanun maddelerinden de anlaşılacağı üzere kural olarak yapı denetim hizmeti yapı sahibine verilmektedir.

Aynı kanunun 1 inci maddesine “Yapı sahibi : Yapı üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek ve tüzel kişileri” olarak tanımlanmıştır. Medeni kanun bakımından da taşınmaz mülkiyeti tescille oluşur.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden arsa sahibi ile müteahhit firma arasında anlaşılan hisse oranlarının tapuda tescil edilerek yapı mülkiyetinin bu hisse oranlarında paylaşılması gerekmektedir. Bu bağlamda yapı denetim firmasında yapı denetim hizmet bedelini ;arsa sahibi ile müteahhit firmaya hisseleri oranında fatura etmesi gerekmektedir. Müteahhit firma arsanın tamamını kendi adına tapuda tescil ederek alınacak yapı ruhsatlarında yapı sahibi olabilir.

Uygulamada karşımıza 3 durum çıkmaktadır.

1: Arsa sahibinin yapı sahibi olması durumunda, yapı denetim hizmet sözleşmesi arsa sahibi ile yapılıp, sözleşme bedelinin arsa sahibine fatura edilmesi gerekmektedir. Her ne kadar arsa sahibi ile müteahhit firma arasındaki özel sözleşmeden kaynaklı yapı hizmet bedellerinin müteahhide firma tarafından ödense de özel sözleşmeler idareyi bağlamamakta. Bu durum da yapının gerçek maliyeti tespitinde müteahhit firma için sorun teşkil etmektedir.

2:Arsa sahibi ile müteahhit firmanın, kat karşılığı inşaat sözleşmesinde belirledikleri hisseleri oranında yapı sahibi olmaları durumunda, yapı denetim firması yapı denetim hizmet bedelini arsa sahibi ile müteahhit firmaya hisseleri oranında fatura etmesi gerekmektedir.

3:Müteahhit firmanın arsayı tapu kayıtlarında kendi adına tescil ederek alınacak yapı ruhsatlarında yapı sahibi olması durumunda ,yapı denetim hizmet sözleşmesinin müteahhit firma ile yapılarak yapı denetim hizmet bedelinin müteahhit firmaya fatura edilmesi gerekmektedir. Bina maliyeti bakımından müteahhit firma için en uygun yöntemin bu olduğu görülmektedir.

3. KATMA DEĞER VERGİSİ İADESİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ