Faruk YÜKSEL

Ülkemizde işsizlik rakamları genellikle yüksek oranlarda gerçekleşmektedir. Bu durum, iş bulma olanakları zaten sınırlı olan engelli insanlarımızın iş bulabilme ihtimallerini daha da azaltmaktadır. Sosyal devlet olmanın bir gereği olarak engelli vatandaşlarımızın iş bulabilmelerini kolaylaştıracak bazı tedbirler alınmıştır. Bu tedbirlerden birisi de 4857 sayılı İş Kanunu ile getirilen engelli çalıştırma zorunluluğudur. Konuyu düzenlemek üzere Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik çıkarılmıştır.

Yukarıda belirtilen düzenlemeler kapsamında engellilerin daha kolay iş bulmalarını sağlamak için, işletmelerin engelli çalıştırma zorunluluklarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca işverenlerin engellileri işe almalarını teşvik etmek amacıyla, çalıştırılan engellilerin sigorta primlerinin bir kısmının Hazinece karşılanması hüküm altına alınmıştır. Yazımızda, yukarıda açıklanan düzenlemeler çerçevesinde, engelli sigortalıların sosyal güvenlik primlerine ilişkin Hazine desteği hakkında açıklamalar yapılacaktır.

1. ENGELLİ KAVRAMI VE ENGELLİ ÇALIŞTIRMA ZORUNLULUĞU

Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, kimlerin engelli sayılacağını açıklamıştır. Anılan yönetmelik hükmüne göre engelli, doğuştan ya da sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişilerden tüm vücut fonksiyon kaybının en az yüzde kırk olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenenleri ifade etmektedir.

Engelli sigortalı çalıştırma zorunluluğu, hem özel sektör işyerleri için hem de kamuya ait işyerleri için düzenlenmiştir. Buna göre;

a) 50 veya daha fazla işçi çalıştırılan özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli çalıştırılması zorunludur.

b) Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinden 51 veya daha fazla işçi çalıştırılan özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli çalıştırılması zorunludur.

İşverenler bu zorunluluklarını yerine getirirken engellileri meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla da yükümlüdürler.