İmdat TÜRKAY

1- Giriş

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre işverenler tarafından çalışanlara gider karşılı olarak yapılan harcırah ödemeleri ücret kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak, 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak yapılan ödemeler ile Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan işverenler tarafından hizmet erbabına ödenen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündeliklerin, aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündelikleri veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşmayan tutarı gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu çalışmada, 2020 yılında işverenler tarafından hizmet erbabının geçici görevle gönderildikleri yerlerde yaptıkları yol gideri, yemek ve yatma giderlerine karşılık olarak ödenen harcırah ödemelerinin ne şekilde gelir vergisinden istisna edileceği incelenecektir.

2- Gündeliklerin Vergiden İstisna Edilmesine İlişkin Yasal Düzenleme

Harcırah Kanunu’nun 33. maddesine göre, bu Kanun gereğince verilecek yurt içi gündelik miktarı her yıl bütçe kanunları ile tespit edilmekte olup 2020 yılı yurtiçi gündelik tutarları 7197 sayılı 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ekinde yer alan (H) Cetveliyle belirlenmiştir. Yurtdışı gündelik tutarları ise 2019 yılından itibaren artık Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmekte olduğundan, en son 6.2.2019 tarih ve 714 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı(1) ile 2019 yılına ilişkin yurtdışı gündelik tutarları belirlenmiştir. 2020 yılında yeni bir belirleme yapılıncaya kadar bu tutarlar geçerli olacaktır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 24. maddesinin (1) numaralı bendine göre, Harcırah Kanunu’na tabi kurumlar tarafından harcırah veya yolluk olarak yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden istisna edilmiştir. Esasen, Harcırah Kanunu kapsamında olan bir işveren tarafından (H) Cetvelinde yer alan gündelik tutarlarının üzerinde bir ödeme yapılması da söz konusu değildir. Aynı maddenin (2) numaralı bendine göre ise; idare meclisi başkan ve üyelerine, denetçilere, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına verilen;

- Gerçek yol giderlerinin tamamı,

- Yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündeliklerin aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündelikler kadar olan veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşmayan kısmı,

gelir vergisinden müstesnadır. Harcırah ödemelerinin vergilendirilmesi konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 28 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 138 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmış bulunmaktadır.

3. Gelir Vergisinden İstisna Yurt İçi Gündelik Tutarları

Harcırah Kanununa tabi kurumlar tarafından 2020 yılında ödenecek yurtiçi gündelik tutarları, 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (H) Cetveli ile belirlenmiştir.